Пачнем з простага: у расейскай мове «благо» — гэта нешта салодкае, амаль райскае. «Желаю всех благ» — гэта табе і здароўя, і шчасця, і грошай мяшком. Усё такое светлае, пухнатае, у белым. Прыемна, калі жадаюць. Аж мурашкі па спіне — не ад страху, а ад пяшчоты.
У беларускай мове, даражэнькія, «благі» — гэта дрэнны, кепскі, нягодны, амаль злачынец. І калі які-небудзь маскоўскі чалавек, наліўшы чарку, скажа табе шчырым голасам: «Желаю тебе всех благ», — то для беларускага вуха гэта гучыць як: «Жадаю табе ўсяго дрэннага». Вось такая дыялектыка. Адзін народ радуецца, другі — крыжаецца.
А цяпер — пра тое, як адно слова дзеліць людзей на дзве катэгорыі: тых, хто ходзіць зямлёй, і тых, хто ўзіраецца ў неба.
Для звычайнага чалавека — назвем яго «пешаходам» — фраза «Жадаю, каб усё ў цябе склалося» гучыць як найлепшае напуцце. Склалося — значыць удала, гладка, без сучка і без прыдзіркі. Грашы склаліся, адносіны склаліся, жыццё склалося — чароўна! Пешаход выпівае чарку, ківае галавой і адчувае цяпло ў грудзях.
А цяпер паглядзіце на парапланерыста. Для яго гэтая ж фраза — не напуцце, а дыягназ. Бо «скласціся» ў яго свеце — гэта калі купал раптоўна перастае быць купалам і становіцца анучкай. Калі неба, якое толькі што цябе трымала, вырашае, што ты — камяк. «Скласціся» для парапланерыста — гэта гуканне зубоў, гэта зямля, якая імкліва набліжаецца, гэта думка «а запасны я выцягну?» — і то толькі на імгненне, бо далей ужо не да думак.
Таму калі хтосьці, нават самы шчыры, скажа парапланерысту: «Жадаю, каб у цябе ўсё склалося», — той у лепшым выпадку крыва ўсміхнецца, у горшым — пачне перапінаць абвадняк. Бо для яго «скласціся» — гэта не дабро, а катастрофа. І ён аддасць перавагу фармулёўцы наадварот: «Каб цябе не склало». Вось так адно слова можа быць кветкай для аднаго і камянём для другога.
І вось тут беларуская мова робіць цікавы круг. Сама таго не ведаючы, яна стаіць на баку парапланерыстаў. Бо беларускае вуха чуе ў «скласціся» нешта няскладнае, небяспечнае, як калі б «блага» раптам перастала быць дрэнным. Мы інтуітыўна абыходзім гэтае слова ў шырокім кругасеце. Скажам: «Каб у цябе ўсё разлажылася», «каб усё было як трэба», «каб неба было ціхае». Але не «склалася». Бо мова памятае тое, што розум часам забывае: дабро і благое — яны бліжэй, чым здаецца.
Мораль? Моралі няма. Ёсць толькі пытанне: да каго вы хочаце пайсці з чаркай? Да пешахода, які пахваліць цябе за «склалася»? Ці да парапланерыста, які пасля тваіх слоў агледзіць твой купал — хоць ты ніколі не лётаў? Выбірай. А я жадаю вам… не жадаю нічога. Бо слова — рэч нажовая. Але з добрым намерам, вядома. З добрым.
Ой, я прыдумаў мараль: глядзі, хто табе чарку падае! (апладысменты)